Apabila Mesud I mengambil alih takhta pada 1116, Kesultanan Rum baru sahaja melalui satu tempoh pergolakan yang panjang. Beliau menggulingkan abangnya Malik Shah (Şehinşah) dengan bantuan Emir Gazi, pemerintah Danishmendid yang ketika itu merupakan salah satu kuasa paling berpengaruh di Anatolia.
Untuk memahami pemerintahan Mesud, kita perlu mengenali Danishmendid yang memainkan peranan penting dalam politik Anatolia ketika itu. Dinasti ini diasaskan oleh Danishmend Gazi selepas kekalahan Byzantine di Manzikert pada 1071 dan berkembang sebagai sebuah kerajaan Turkmen yang berpusat di Anatolia tengah dan utara.
Mereka menguasai bandar-bandar penting seperti Sivas, Tokat, Kayseri dan Malatya pada masa yang berbeza. Pada awal abad ke-12, Danishmendid bukan sekadar sekutu Seljuk, tetapi sebuah kuasa yang mempunyai wilayah, tentera dan kepentingan politik mereka sendiri.
Hubungan Mesud dengan Danishmendid pada awal pemerintahannya sangat bergantung kepada keseimbangan kuasa. Tanpa bantuan Emir Gazi, Mesud mungkin sukar mendapatkan semula takhta daripada Malik Shah. Namun, sokongan itu juga menunjukkan kelemahan Kesultanan Rum kerana seorang putera Seljuk terpaksa bergantung kepada kuasa luar untuk merebut takhta.
Cabaran lain datang daripada Byzantine yang masih berusaha mengembalikan wilayahnya di Anatolia. Maharaja John II Komnenos, yang menaiki takhta pada 1118, meneruskan dasar ketenteraan bapanya, Alexios I. Tentera Byzantine melancarkan beberapa kempen terhadap kawasan yang dikuasai Turkmen dan Seljuk, menyebabkan Mesud terpaksa mempertahankan kedudukannya sambil membina semula kekuatan tenteranya.
Perubahan penting berlaku selepas kematian Emir Gazi pada 1134. Danishmendid mula mengalami masalah dalaman dan kehilangan sebahagian daripada kekuatan politik yang mereka miliki sebelumnya. Mesud mengambil kesempatan daripada keadaan tersebut untuk memperluaskan pengaruh Kesultanan Rum.
Menjelang pertengahan abad ke-12, kedudukan Mesud semakin kukuh. Beliau berjaya memperluaskan pengaruh Seljuk di Anatolia tengah dan menguasai beberapa kawasan yang sebelumnya dikuasai Danishmendid. Pengambilalihan ini penting kerana ia menyatukan semula sebahagian wilayah Anatolia di bawah pemerintahan Seljuk.
Konya kembali menjadi pusat utama pemerintahan, sementara bandar-bandar seperti Kayseri dan kawasan sekitarnya semakin penting dalam jaringan politik dan ekonomi Kesultanan Rum.
