Selepas penaklukan Constantinople pada tahun 1453, Sultan Mehmed II (al-Fatih) memilih kawasan berhampiran Beyazıt di tengah kota Istanbul untuk membina istana diraja pertama Empayar Uthmaniyyah.
Kompleks ini dikenali sebagai Eski Saray atau Istana Lama. Kedudukannya sangat strategik kerana berada dekat dengan pusat perdagangan, masjid, dan kawasan pentadbiran kota lama Byzantine. Hari ini, kawasan tersebut terletak berhampiran tapak utama Istanbul University.
Pembinaan Istana Lama bermula tidak lama selepas kejatuhan Constantinople. Ketika itu, Istanbul masih dipenuhi runtuhan peperangan dan Sultan Mehmed II mahu membentuk semula kota tersebut sebagai ibu negara baharu Uthmaniyyah. Kompleks istana ini dibina dengan halaman besar, bilik diraja, kawasan pentadbiran, taman, dan ruang khas untuk harem diraja.
Pada awal pemerintahan Uthmaniyyah di Istanbul, Istana Lama berfungsi sebagai pusat utama empayar. Sultan tinggal di sini bersama keluarga diraja, pegawai istana, tentera elit, dan para wanita harem. Segala urusan pentadbiran dan kehidupan diraja berlangsung di kompleks ini sebelum pembinaan Istana Topkapı. Dalam erti kata lain, Istana Lama merupakan jantung pertama pemerintahan Uthmaniyyah di Istanbul.
Keadaan mula berubah pada abad ke-16 ketika Hürrem Sultan memainkan peranan besar dalam perubahan struktur istana. Sebelum itu, kebanyakan wanita harem tinggal di Istana Lama walaupun sultan sudah berpindah ke Istana Topkapı. Namun Hürrem Sultan dikatakan meyakinkan Sultan Suleiman I (Suleiman the Magnificent) untuk memindahkan harem ke Istana Topkapı agar keluarga diraja berada lebih dekat dengan pusat pemerintahan.
Selepas perpindahan tersebut, fungsi Istana Lama berubah sepenuhnya. Ia tidak lagi menjadi kediaman utama sultan, sebaliknya digunakan untuk menempatkan wanita-wanita diraja yang kehilangan kedudukan politik. Isteri sultan yang digulingkan, ibu kepada bekas sultan, gundik, serta ahli harem lain sering dihantar ke sana.
Walaupun pernah menjadi pusat pemerintahan Uthmaniyyah, Istana Lama perlahan-lahan hilang daripada wajah Istanbul. Beberapa bahagian kompleks mengalami kerosakan akibat kebakaran yang sering berlaku di kota tersebut. Tidak seperti Istana Topkapı yang dipelihara sebagai simbol empayar, Istana Lama akhirnya lenyap sepenuhnya dan tidak pernah dibina semula.
